{"id":421,"date":"2019-08-08T15:33:33","date_gmt":"2019-08-08T13:33:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/?p=421"},"modified":"2019-10-09T15:18:08","modified_gmt":"2019-10-09T13:18:08","slug":"58-bezettingstijd-vii-de-eerste-maanden-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/58-bezettingstijd-vii-de-eerste-maanden-4\/","title":{"rendered":"58. BEZETTINGSTIJD VII. De eerste maanden 4"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>De &#8220;Erpse&#8221; postduiven<\/p>\n\n\n\n<p><button id=\"listenButton1\" class=\"responsivevoice-button\" type=\"button\" value=\"Play\" title=\"ResponsiveVoice Tap to Start\/Stop Speech\"><span>&#128266; Lees voor<\/span><\/button>\n        <script>\n            listenButton1.onclick = function(){\n                if(responsiveVoice.isPlaying()){\n                    responsiveVoice.cancel();\n                }else{\n                    responsiveVoice.speak(\"De \\\"Erpse\\\" postduiven Tot de laatste jaren van de oorlog werden postduiven gebruikt als communicatiemiddel. Het is bv. weleens voorgekomen, dat door de geal\u00adlieerden boven ons land neergelaten agenten post\u00addui\u00adven bij zich hadden om daarmede berichten naar Engeland te laten over \u00advlie\u00adgen. Ook het Nederlandse leger gebruikte postduiven. Op verschil\u00adlende plaatsen in ons land - en meestal in de buurt van com\u00admandoposten - was een aantal postduiven geconcentreerd. Een militair en bij voorkeur een duivenmelker was dan met de verzorging ervan belast. Kwam het tot een inzet van de duiven dan werden ze meegenomen naar de frontlinie, aldaar van een te ver\u00adsturen bericht voorzien (d.m.v. een kokertje aan de poot), en losge\u00adlaten in de hoop, dat de duiven direct naar het hok bij de com\u00admandopost zouden terugkeren. Zoals bekend uit eerdere bijdragen was in de mobilisatietijd in Erp het hoofdkwartier van de commandant vak Erp van de Peel-Raamstelling gevestigd; bij van Dommelen op het Looieind. Onderdeel van deze post was ook een vlucht postduiven. Zij waren ondergebracht in een oud kippenhokje bij Gradje Goorts op Den Uil; het hok was aangepast voor het verblijf van de duiven. Zij werden verzorgd door de soldaat J. de Beule uit Hulst; deze dienstplichtige duivenmelker was ingekwartierd bij postbode Bertus van Dijk. De duiven zijn gedurende de mobi\u00adlisatietijd echter niet ingezet geweest, ook niet tijdens oefeningen. In de meidagen \\'40 bij de inval van de Duitsers trokken de Nederlandse militairen terug en werden de duiven achtergela\u00adten. Op de hoek Den Uil\/Brugstraat had Albert van Eenbergen zijn caf\u00e9 en bakkerij; zoon Christ, ook lang aldaar gewoond hebbend, was in die tijd al een fervent duivensporter en had zijn duivenhok vlakbij het militaire hok. Christ was toen de enige duivenmelker in Erp. Omdat er in Erp geen duivensportvereniging was, had hij zich al op zeer jeug\u00addige leeftijd als lid gemeld bij een vereniging in Gemert. Hij was daar op 16-jarige leeftijd als het 13e lid ingeschre\u00adven. Al gauw ontstond er een wederzijdse sportieve belangstelling tussen de twee duivenhouders. Tijdens verlof van de soldaat verzorgde Christ de militaire duiven nogal eens en omgekeerd sprong de militair de burger weer te hulp. Enkele keren bij een oefening en tijdens de crisisdagen in november 1939 maakten de militairen gebruik van enkele duiven van Christ en lieten zij hun eigen duiven op het hok. Na het wegtrekken van de Nederlandse troepen in de nacht van 11 mei bleven de duiven bij Goorts achter. Aangezien Christ in die tijd als bakkersknecht in Deurne verbleef en door het oorlogsgebeuren niet kon terugkeren naar Erp kon hij even niets aan de verzorging van zijn en de militaire duiven doen. Deze taak werd onder druk van de omstandigheden overgenomen door zijn vader Albert. Pas na \u00e9\u00e9n week bezetting - op zaterdag 18 mei- kon Christ naar huis terug. Bij thuiskomst trof hem een grote teleurstelling; hij vond alle duiven gedood terug. Zij - zowel de militaire duiven als die van Christ - waren een dag eerder omgebracht door de Duitsers; deze hadden de kadavertjes netjes op een rijtje naast elkaar op een zit\u00adbank v\u00f3\u00f3r de kooi gelegd. Ze mochten nog \\\"consumiert\\\" worden was de achtergelaten boodschap. Wat was het geval geweest? De Duitse militaire autoriteiten hadden al op 15 mei een voorschrift in de maak, waarin gere\u00adgeld werd, dat alle post\u00adduiven gedood moesten worden. Onder invloed van protesten van de zijde van de \u00adbonden van postdui\u00advenhouders in Neder\u00adland werd dit voornemen omgezet in een \\\"hokplicht\\\"; de duiven mochten niet meer worden losgelaten, zelfs niet om wat rond te vlie\u00adgen. Toen deze maatregel uitein\u00adde\u00adlijk door\u00adkwam, was het leed in Erp al geschied. Een of andere lagere Duitse militaire \\\"F\u00fchrer\\\" had al opdracht gege\u00adven de duiven om te brengen, enigszins voorbarig bleek later. Van clubvrienden in Gemert kreeg Christ een aantal nieuwe duiven; hij mocht er dan wel niet mee vliegen, maar toch ... In juli \\'40 kwam er een nieuwe maatregel af. Duiven dienden op de hokken te blijven en van gestorven duiven diende men de ringpoot met ring in te leveren als bewijs, dat de duif was afgevoerd. Zo kwam men binnen afzienbare tijd toch van de duiven af. In Erp ging men echter w\u00e9\u00e9r een stapje verder. Wat de reden daarvan was is niet meer te achterhalen - wellicht een misverstand of verkeerde interpretatie van de voorschriften. Terwijl Christ weer in Deurne verbleef werd zijn nieuwe dui\u00adven\u00adsta\u00adpel opnieuw omgebracht; ditmaal door Gemeenteveldwachter Jong en tegen de voorschriften in. Daarbij werd ook zijn hok \\\"verzegeld\\\" door middel van ijzer\u00addraad voor deuren en ramen; nagenoeg de gehele oorlogsperiode door kwam veldwachter Jong iedere maand de situatie controle\u00adren. Het hok mocht ook geen andere bestemming krijgen; het plan van Christ om er dan maar konijnen in te gaan houden vond eveneens geen genade en ging dus niet door. Dat Christ spor\u00adtief betrok\u00adken was geweest bij de verzorging van de duiven van het Neder\u00adlandse leger heeft wellicht een rol gespeeld bij de opstelling van de autoriteiten. Over militaire postduiven In de jaren tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog bleef er van de Nederlandse militaire postduivendienst niet veel over. Veel militairen geloofden eigenlijk niet in dit ouderwetse communicatiemiddel, ondanks de spectaculaire resultaten in de oorlog. In 1932 werd de dienst formeel opgeheven; er bleef \u00e9\u00e9n militair duivenhok over in Utrecht met twaalf postduiven. Daar werden demonstraties verzorgd en nog wat verzorgers opgeleid. Hoofdkwartier en divisies moesten nog wel een aantal duivenverzorgers hebben maar bij de mobilisatie in 1939 bleek dat die meestal niet meer beschikbaar waren. De Commandant van het Veldleger schrok daarvan en drong in januari 1940 aan op een flinke reorganisatie en uitbreiding van de postduivendienst. Hij wou een groot aantal hokken plaatsen op diverse strategische posities. De plannen en tekeningen lagen klaar op het moment dat ons land door de Duitsers werd aangevallen. Niets van terechtgekomen dus\u2026(behalve dan op kleine schaal in Erp) Berichtenkokertje aan poot van een postduif\", \"Dutch Male\", {\"rate\":\"1\",\"pitch\":\"0.8\",\"volume\":\"0.8\"});\n                }\n            };\n        <\/script>\n     Tot de laatste jaren van de oorlog werden postduiven gebruikt als communicatiemiddel. Het is bv. weleens voorgekomen, dat door de geal\u00adlieerden boven ons land neergelaten agenten post\u00addui\u00adven bij zich hadden om daarmede berichten naar Engeland te laten over \u00advlie\u00adgen.<\/p>\n\n\n\n<p>Ook het Nederlandse leger gebruikte postduiven. Op verschil\u00adlende\nplaatsen in ons land &#8211; en meestal in de buurt van com\u00admandoposten &#8211; was een\naantal postduiven geconcentreerd. Een militair en bij voorkeur een duivenmelker\nwas dan met de verzorging ervan belast. Kwam het tot een inzet van de duiven\ndan werden ze meegenomen naar de frontlinie, aldaar van een te ver\u00adsturen\nbericht voorzien (d.m.v. een kokertje aan de poot), en losge\u00adlaten in de hoop,\ndat de duiven direct naar het hok bij de com\u00admandopost zouden terugkeren.<\/p>\n\n\n\n<p>Zoals bekend uit eerdere bijdragen was in de mobilisatietijd in Erp het\nhoofdkwartier van de commandant vak Erp van de Peel-Raamstelling gevestigd; bij\nvan Dommelen op het Looieind.<\/p>\n\n\n\n<p>Onderdeel van deze post was ook een vlucht postduiven. Zij waren\nondergebracht in een oud kippenhokje bij Gradje Goorts op Den Uil; het hok was\naangepast voor het verblijf van de duiven. Zij werden verzorgd door de soldaat\nJ. de Beule uit Hulst; deze dienstplichtige duivenmelker was ingekwartierd bij\npostbode Bertus van Dijk. De duiven zijn gedurende de mobi\u00adlisatietijd echter\nniet ingezet geweest, ook niet tijdens oefeningen.<\/p>\n\n\n\n<p>In de meidagen &#8217;40 bij de inval van de Duitsers trokken de Nederlandse\nmilitairen terug en werden de duiven achtergela\u00adten. <\/p>\n\n\n\n<p>Op de hoek Den Uil\/Brugstraat had Albert van Eenbergen zijn caf\u00e9 en\nbakkerij; zoon Christ, ook lang aldaar gewoond&nbsp;\nhebbend, was in die tijd al een fervent duivensporter en had zijn\nduivenhok vlakbij het militaire hok. <\/p>\n\n\n\n<p>Christ was toen de enige duivenmelker in Erp. Omdat er in Erp geen\nduivensportvereniging was, had hij zich al op zeer jeug\u00addige leeftijd als lid\ngemeld bij een vereniging in Gemert. Hij was daar op 16-jarige leeftijd als het\n13<sup>e<\/sup> lid ingeschre\u00adven.<\/p>\n\n\n\n<p>Al gauw ontstond er een wederzijdse sportieve belangstelling tussen de\ntwee duivenhouders. Tijdens verlof van de soldaat verzorgde Christ de militaire\nduiven nogal eens en omgekeerd sprong de militair de burger weer te hulp.<\/p>\n\n\n\n<p>Enkele keren bij een oefening en tijdens de crisisdagen in november\n1939 maakten de militairen gebruik van enkele duiven van Christ en lieten zij\nhun eigen duiven op het hok.<\/p>\n\n\n\n<p>Na het wegtrekken van de Nederlandse troepen in de nacht van 11 mei\nbleven de duiven bij Goorts achter. <\/p>\n\n\n\n<p>Aangezien Christ in die tijd als bakkersknecht in Deurne verbleef en\ndoor het oorlogsgebeuren niet kon terugkeren naar Erp kon hij even niets aan de\nverzorging van zijn en de militaire duiven doen.<\/p>\n\n\n\n<p>Deze taak werd onder druk van de omstandigheden overgenomen door zijn\nvader Albert.<\/p>\n\n\n\n<p>Pas na \u00e9\u00e9n week bezetting &#8211; op zaterdag 18 mei- kon Christ naar huis\nterug. Bij thuiskomst trof hem een grote teleurstelling; hij vond alle duiven\ngedood terug. Zij &#8211; zowel de militaire duiven als die van Christ &#8211; <\/p>\n\n\n\n<p>waren een dag eerder omgebracht door de Duitsers; deze hadden de\nkadavertjes netjes op een rijtje naast elkaar op een zit\u00adbank v\u00f3\u00f3r de kooi\ngelegd. Ze mochten nog &#8220;consumiert&#8221; worden was de achtergelaten\nboodschap.<\/p>\n\n\n\n<p>Wat was het geval geweest?&nbsp; De\nDuitse militaire autoriteiten hadden al op 15 mei een voorschrift in de maak,\nwaarin gere\u00adgeld werd, dat alle post\u00adduiven gedood moesten worden. Onder\ninvloed van protesten van de zijde van de \u00adbonden van postdui\u00advenhouders in\nNeder\u00adland werd dit voornemen omgezet in een &#8220;hokplicht&#8221;; de duiven\nmochten niet meer worden losgelaten, zelfs niet om wat rond te vlie\u00adgen. Toen\ndeze maatregel uitein\u00adde\u00adlijk door\u00adkwam, was het leed in Erp al geschied. Een\nof andere lagere Duitse militaire &#8220;F\u00fchrer&#8221; had al opdracht gege\u00adven\nde duiven om te brengen, enigszins voorbarig bleek later.<\/p>\n\n\n\n<p>Van clubvrienden in Gemert kreeg Christ een aantal nieuwe duiven; hij\nmocht er dan wel niet mee vliegen, maar toch &#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>In juli &#8217;40 kwam er een nieuwe maatregel af. Duiven dienden op de\nhokken te blijven en van gestorven duiven diende men de ringpoot met ring in te\nleveren als bewijs, dat de duif was afgevoerd. Zo kwam men binnen afzienbare\ntijd toch van de duiven af.<\/p>\n\n\n\n<p>In Erp ging men echter w\u00e9\u00e9r een stapje verder. Wat de reden daarvan was\nis niet meer te achterhalen &#8211; wellicht een misverstand of verkeerde\ninterpretatie van de voorschriften.<\/p>\n\n\n\n<p>Terwijl Christ weer in Deurne verbleef werd zijn nieuwe dui\u00adven\u00adsta\u00adpel\nopnieuw omgebracht; ditmaal door Gemeenteveldwachter Jong en tegen de\nvoorschriften in.<\/p>\n\n\n\n<p>Daarbij werd ook zijn hok &#8220;verzegeld&#8221; door middel van ijzer\u00addraad\nvoor deuren en ramen; nagenoeg de gehele oorlogsperiode door kwam veldwachter\nJong iedere maand de situatie controle\u00adren. Het hok mocht ook geen andere\nbestemming krijgen; het plan van Christ om er dan maar konijnen in te gaan\nhouden vond eveneens geen genade en ging dus niet door. Dat Christ spor\u00adtief\nbetrok\u00adken was geweest bij de verzorging van de duiven van het Neder\u00adlandse\nleger heeft wellicht een rol gespeeld bij de opstelling van de autoriteiten.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Over militaire postduiven<\/strong>&nbsp;&nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>In de jaren tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog\nbleef er van de\nNederlandse militaire postduivendienst niet veel over. Veel militairen\ngeloofden eigenlijk niet in dit ouderwetse communicatiemiddel, ondanks de\nspectaculaire resultaten in de oorlog. In 1932 werd de dienst formeel\nopgeheven; er bleef \u00e9\u00e9n militair duivenhok over in Utrecht met twaalf\npostduiven. Daar werden demonstraties verzorgd en nog wat verzorgers opgeleid.\nHoofdkwartier en divisies moesten nog wel een aantal duivenverzorgers hebben\nmaar bij de mobilisatie in 1939 bleek dat die meestal niet meer beschikbaar\nwaren. De Commandant van het Veldleger schrok daarvan en drong in januari 1940\naan op een flinke reorganisatie en uitbreiding van de postduivendienst. Hij wou\neen groot aantal hokken plaatsen op diverse strategische posities. De plannen\nen tekeningen lagen klaar op het moment dat ons land door de Duitsers werd\naangevallen. Niets van terechtgekomen dus\u2026(behalve dan op kleine schaal in Erp)<\/p>\n\n\n\n<table class=\"wp-block-table\"><tbody><tr><td>\n  \n   \n   \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n   \n   \n   \n  \n   \n  \n  <\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Berichtenkokertje aan poot van een postduif<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De &#8220;Erpse&#8221; postduiven Tot de laatste jaren van de oorlog werden postduiven gebruikt als communicatiemiddel. Het is bv. weleens voorgekomen, &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,23,79],"tags":[],"class_list":["post-421","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artikelen","category-bezettingstijd","category-de-eerste-maanden"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=421"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/421\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=421"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=421"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.erthepe.nl\/wo2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=421"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}